COĞRAFYA
İLÇENİN COĞRAFİ YAPISI
Matematiksel Konum; 39 Derece – 05 dakika Kuzey Enlemi; 38 Derece- 30 dakika Doğu boylamı arasında bulunmaktadır. Denizden yüksekliği 1200 metre; Malatya İline uzaklığı 117 Km; yüzölçümü ile 956 Km2 dir.
Arapgir ilçesi, Doğu Anadolu bölgesinin batı kesiminde, Yukarı Fırat Bölümünde yer almaktadır. İlçenin kuzeyinde Erzincan - Kemaliye ve Sivas - Divriği; Güneyinde Malatya – Arguvan ve Elazığ – Keban ve Baskil ; Doğusunda Elazığ – Ağın ve Keban; Batısında İse Malatya- Arguvan ilçeleri ile çevrilidir.
Yüzey Şekilleri ;
İlçeyi yüzey şekilleri bakımından üç bölümde inceleyebiliriz.
1- İlçenin batı ve kuzeyindeki dağlık bölüm.
2- İlçe merkezinin doğusunda kalan bölüm.
3- Güney bölümünü oluşturan orta yükseklikteki az engebeli Dişterik yazısı.
İklim ve Bitki Örtüsü :
İlçe, Doğu Anadolu ile İç Anadolu bölgelerinin geçiş kısmında, ancak Doğu Anadolu’da kalan Yukarı Fırat bölümünde yer almaktadır. Bölgede karasal iklimin bütün özelliklerini taşımaktadır. Yazları sıcak ve kurak, kışları ise soğuk ve yağışlıdır. Ancak Keban Baraj gömünün etkisiyle son yıllarda iklimde bir yumuşama göze çarpmaktadır. Denizin etkisinden uzak, yüksek dağlarla kaplı olan ilçemizde yağışlar oldukça azdır. Yağışın büyük bir çoğunluğu ilkbahar ve kışında kar şeklinde düşer. İlçenin güney kesimlerinde yer alan Deregezen Ovası ve çevresinde kar yağışı oldukça azdır.
2004 YILI YAĞIŞ VE ISI DEĞERLERİ
|
AYLAR |
OCAK |
ŞUBAT |
MART |
NİSAN |
MAYIS |
HZRN |
TMMZ |
AĞST |
EYLÜL |
EKİM |
KASIM |
ARALIK |
|
YAĞIŞ (mm) |
187.9 |
5.3 |
15.7 |
100.3 |
1004.9 |
8.3 |
0.8 |
1.2 |
0 |
27.5 |
152.9 |
68.5 |
|
AYLAR |
OCAK |
ŞUBAT |
MART |
NİSAN |
MAYIS |
HZRN |
TMMZ |
AĞST |
EYLÜL |
EKİM |
KASIM |
ARALIK |
|
ISI C |
-0.7 |
-0.2 |
7.0 |
10.2 |
14.9 |
20.9 |
25.4 |
25.7 |
21.8 |
16.0 |
6.3 |
-0.9 |
YILLIK ISI TOPLAMI 140.1 C YILIK YAĞIŞ MİKTARI 723.3 mm
AYLARA GÖRE DAĞILIM 11.7 C AYLARA GÖRE DAĞILIM 60.3 mm
Karasal iklimin bir sonucu olarak, ilçe arazilerinin büyük bir bölümü steplerle kaplıdır. Bu da demektir ki orman alanı oldukça azdır. İlçeyi oluşturan 95.600 hektarlık alanın sadece 4.097 hektarı orman arazisidir. Mevcut orman alanları da kaliteli bir orman durumunda değildir. Daha çok küçük meşe korulukları halinde olan ağaç topluluklarıdır. Bunların dışında dere ve çay boylarındaki çınar, kavak, söğüt ve tarım alanlarındaki meyve ağaçları ilçe arazisinin yeşil süsünü oluşturmaktadır.
AKARSULAR :
a- Kozluk Çayı
İlçe arazisini ikiye bölen bu çay, sarıçiçek dağlarından doğar. Ovaya doğru akarak dar ve derin bir boğaza girer. Buraya halk arasında “Kayaarası” dedir. Bu kayalıklarda geyik denilen dağ keçileri yaşarlar. Kozluk beslendiği diğer küçük kollarla doğuya istikamet alarak akar ve Fırat varisinde Keban Baraj gölüne dökülür. Burası ilçenin başta gelen mesire yaridir. 70. Km. kadar boyu vardır.
b- Berenge Çayı :
Çay kaynağını Göldağından alır. Göldağının eteklerinde bulunan kaynaklarda biriken sular, dere oluşturarak merkez ilçe topraklarına girer. Şehirde birleştiği küçük dereler ile birlikte Berenge Boğazı’ nı oluşturur. Koru Köyü altında Kozluk Çayı ile birleşerek Keban Baraj gölüne akarlar. Boyu 15 KM. dir.
c- Söğütlü Çayı.
İlçenin güneyinden geçen bu çayın bir kolu Dişterik Yazısından, diğer kolu Göldağının doğu eteklerindeki kaynakların toplanması ile oluşur. Aşağıya doğru Arguvan – Arapgir sınırını oluşturur ve Fırat’ a kavuşur. Boyu 35 Km. civarındadır.
d- Çit Çayı.
İlçenin kuzey hududundan geçen çay, Sarıçiçek Yaylasından doğar. Dağlarda derin vadiler oluşturarak doğuya doğru akar.
e- Göz Suyu.
Göldağının eteğinde bulunan İlçenin Eskişehir mahallesi denen kısmında birkaç kaynaktan çıkar. Burası ilçenin güzde mesire yeridir. Burada yapılan suni havuzlarda alabalık üretilmektedir. Eskişehir vadesinde bulunan arazileri sulayarak kozluk çayına dökülen bir deredir.
BEŞERİ COĞRAFYA:
Toplumsal Yapı.
Arapgir oldukça hareketli bir toplumsal yapıya sahiptir. Merkezi bir konumda olması itibarıyla çevre ilçeler ve bağlı köyler günübirlik ihtiyaçları için ilçemize gelmekte, Özellikle Ağın ve Kemaliye ilçeleri ve Divriği’ nin güney köyleri ve Arguvan’ ın yakın köyleri ticari yönden Arapgir’ le temas halinde olup, bu ilçelerin yol güzergahında yer alması nedeniyle ilçede sürekli bir haraketlilik söz konusudur. Tam teşekküllü Devlet Hastanesinin varlığı, Meslek Yüksek Okulu’ nun olması ve okul sayısının fazlalığı da ilçeye ayrı bir nüfus hareketliliği kazandırmaktadır. Yine ilçemizde birçok kamu kuruluşunun mevcut olması nedeniyle memur sayısında da artış olmuş ve dolayısıyla mevcut nüfusumuza katkı sağlamıştır.
NÜFUS :
Osmanlı İmparatorluğu döneminde büyük bir yerleşim birimi ve ticaret merkezi olan Arapgir ‘ in 19. Yüzyıl sonlarına doğru nüfusunun 40.000 civarında olduğu bilinmektedir. Bu nedenle yörede ilk Belediye Teşkilatı kurulan ilçelerden birisi de Arapgir’ dir. Her geçen gün ilçenin nüfusunda bir azalma gözlenmektedir. Yaşanan göçün en önemli sebebi de ekonomik koşullardır. Bu koşulların başında da ilçenin şehir merkezine uzak olması, dolayısı ile ilçede sanayi tesislerinin kurulmamış olmasından kaynaklanmaktadır. Ancak eğitim olanaklarının sınırlı olması, bölgenin coğrafi durumu ve ticaret merkezlerine uzaklığı da yaşanan göçün önemli bir nedenleri arasında sayılabilir.
İLÇE MERKEZİNİN 1960- 2000 YILLARI ARASI NÜFUSUNUI GÖSTEREN TABLO.
YILLAR NÜFUS
1960 6875
1970 7760
1975 8436
1980 8531
1985 8407
1990 10.420
1997 11.315
2000 10.180
İlçede okuma- yazma oranı Türkiye ortalamalarının üzerinde olduğu resmi kayıtlardan anlaşılmaktadır.
İlçe Kozluk Çayının sağ kollarından Bernge çayının geniş ve çok yayvan vadisi içerisinde ve bu suyun her iki tarafında başlıca iki gurup halinde, fakat parça parça engebeli bir arazide 21 mahalle olarak kurulmuştur. Bu suretle ilçenin yerleşimi dağınıktır. Ancak Belediyenin son 10 yıl içerisinde şehir merkezindeki arazileri imara açması sebebiyle ilçede gözle görülür bir yapılaşma başlamış ve uzak mahallelerdeki aileler buraya göç etmişlerdir. Eski evler düz, toprak damlı ve taş duvarla yapılmıştır. Son yıllarda ise çok katlı beton, modern tarzda yapılaşma başlamış ve ilçenin görünümü değişmiştir. İlçenin bütün mahalleleri ve vadi boyları yeşilliktir.
